Według danych opublikowanych w 1997 r. przez Eurobarometr nr 47.1 prawie 33% ankietowanych obywateli państw Unii Europejskiej oceniło siebie jako osoby o "bardzo" lub "całkiem" rasistowskich poglądach, a ponad 55% przyznało się do ksenofobii. Z kolei w najnowszej serii badań Eurostatu wykazano, że obecność osób innej rasy przeszkadza 15% ankietowanych. Statystyki te wydają się być tym bardziej niepokojące, gdy porówna się je z danymi obrazującymi znaczny wzrost aktywności skrajnie prawicowych organizacji w Europie oraz liczby dokonywanych przestępstw o podłożu rasistowskim, w szczególności antysemickim w praktyce we wszystkich państwach członkowskich UE. Głoszenie poglądów rewizjonistycznych i neofaszystowskich jest przy tym niezwykle trudne do powstrzymania w dobie globalizacji oraz swobodnego dostępu do źródeł informacji, głownie zasobów internetu. Tym samym koordynacja walki z podobną propagandą i działalnością niezbędna jest nie tylko na poziomie narodowym, lecz także na forum instytucji wspólnotowych, w tym w ramach współpracy z państwami europejskimi nie należącymi do UE. Unia Europejska w pośredni sposób zwraca uwagę na kwestię rasizmu i ksenofobii już od długiego czasu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości odwołującego się do dorobku prawnego Rady Europy, w tym do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. która to w swoim art. 14 zawiera rozbudowaną klauzulę anty dyskryminacyjną. Natomiast pierwszym dokumentem jednoznacznie odnoszącym się do agresywnej nietolerancji jest, pochodzący z 1986 r.. Deklaracja Parlamentu Europejskiego (PE) oraz przedstawicieli państw członkowskich spotykających się na forum Rady oraz Komisji w sprawie zwalczania rasizmu i ksenofobii nie mająca jednakże prawnie wiążącego charakteru. W Deklaracji tej uznano konieczność podjęcia wszelkich niezbędnych działań gwarantujących realizację" ochrony indywidualności i godności każdego członka społeczeństwa", przy odrzuceniu jakiejkolwiek formy segregacji w stosunku do obcokrajowców, a także zdecydowanie potępiono wszelkie formy nietolerancji, wrogości i stosowania siły w stosunku do osób lub grup osób ze względu na różnice rasowe, religijne, kulturowe, społeczne lub narodowe". Z czasem strona Wspólnota Europejska zaczęła przywiązywać coraz większą wagę do zagadnień walki z rasizmem i ksenofobii. W latach 90. Parlament Europejski opublikował 8 raportów odnoszących się do różnych sfer tej problematyki (m.in. nt. ekstremistycznej prawicy, sytuacji Romów, przebiegu Europejskiego Roku Przeciwko Rasizmowi, rasizmu i ksenofobii w krajach kandydujących do członkostwa) oraz 18 rezolucji (m,in. dotyczących dnia pamięci Holocaustu, czystek etnicznych w byłej Jugosławii, czy też zamieszek na tle rasistowskim w Niemczech i Hiszpania). Traktat Amsterdamski po raz pierwszy wprowadził do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską interpretację zasady niedyskryminacji (art.13), natomiast do Traktatu o Unii Europejskiej przepis o zapobieganiu rasizmowi i ksenofobii, jako element osiągania celów współpracy UE w ramach III filaru (art. 29). W 1997 r. Komisja Europejska nadzorowała realizację tzw. Europejskiego Roku Przeciwko Rasizmowi, ponadto aktywnie współpracuje z Europejskim Komitetem ds. Rasizmu i Nietolerancji (ECRI) Rady Europy utworzonym na mocy postanowień Szczytu Wiedeńskiego Rady Europy w 1993 roku. Należy wyraźnie podkreślić, iż wszystkie powyższe działania wykonywane były w duchu poszanowania wiodącej roli państw członkowskich, chcących zachować jak najwięcej kompetencji narodowych, odnośnie sposobów i kierunków zwalczania rasizmu i ksenofobii. I tak, do tej pory część krajów Piętnastki decyduje się na działania w głównej mierze prewencyjnej (np. Dania), część zaś zwalcza te zjawiska w sposób zdecydowany [RFN], chociaż nie zawsze zadowalająco skuteczny. Brakuje więc jednolitego wzorca działań w tej dziedzinie. Idea utworzenia wspólnej dla państw członkowskich instytucji odpowiedzialnej za koordynację walki z rasizmem i ksenofobia pojawiła się po raz pierwszy w tzw. Raporcie Evrigenis z 1985 r. opracowanym przez grupę eurodeputowanych w ramach pracy Komitetu Badającego Wzrost Faszyzmu i Rasizmu w Europie. To właśnie działalność tego Komitetu wpłynęła na przyjęcie przez Parlament Europejski wcześniej wspomnianej Deklaracji w sprawie zwalczania rasizmu l ksenofobii w 1986 roku. Po raz kolejny zagadnienie instytucjonalizacji znalazło miejsce w raporcie Komitetu Badawczego w Sprawie Rasizmu i Ksenofobii Parlamentu Europejskiego z 1991 r., w którym to wezwano do podjęcia wzmożonych działań na poziomie europejskim (tzw. pierwszy raport Forda). W pracach Parlamentu w Iatach 80 i 90. wielokrotnie wspominano o potrzebie bardziej aktywnego badania zjawisk dyskryminacji w Europie, sugerując początkowo powołanie tzw. Obserwatorium UE do spraw rasizmu i ksenofobii. W Rezolucji PE z 27 kwietnia 1995 r. Komisja Europejska została poproszona o przedstawienie odpowiedniej propozycji legislacyjnej w tym zakresie ,która ostatecznie ujrzała światło dzienne jako Komunikat Komisji rok później, z kolei 26 października 1995r. parlamentarzyści europejscy doszli do wniosku, iż mandat opracowania podstawy prawnej funkcjonowania nowego organu pomocniczego w ramach UE powinien być podstawą prac także pozostałych instytucji wspólnotowych. Apel Parlamentu został podjęty przez Radę Europejską na szczycie w dniach 26-27 czerwca 1995 r. w Cannes, gdzie padła propozycja powołania Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii ścisłe współpracującego z Rada Europy (Komitetem RE -ECRI}. Potwierdzono to pół roku później w Madrycie, gdzie przyjęto drugi raport Komisji Konsultacyjnej ds. Rasizmu i Ksenofobii (poprzedni przyjęto w grudniu 1994 r. w Essen) opracowującej od czerwca 1995 r., pod przewodnictwem Jeana Kahna, projekt Rozporządzenia dotyczącego Centrum. Komisja Konsultacyjna zobowiązała się przy tym do zakończenia swoich prac do połowy 1996 roku. W dniach 21-22 czerwca 1996 r. we Florencji Rada Europejska zaakceptowała zasadność podstawy utworzenia Centrum oraz zwróciła się do Rady UE o przeanalizowanie podstaw prawnych l budżetowych jego funkcjonowania, powiązań z Radą Europy oraz przedłużenia mandatu działania dla Komiki Konsultacyjnej. Przyjęcie 2 czerwca 1997 r. przez Rade Rozporządzenia (WE) nr 1035/97 w sprawie utworzenia Europejskiego Centrum Monitoringu Rasizmu l Ksenofobii (EUMC) oraz Decyzji przedstawicieli państw członkowskich UE w sprawie ustalenia siedziby Centrum otworzyło nowy etap współpracy instytucjonalnej państw Piętnastki. Szefowie państw i rządów państw członkowskich UE podczas spotkania Rady Europejskiej w Amsterdamie w dniach 16-17 czerwca 1996 r. oznajmili ponadto, iż utworzenie Centrum jest dobrym przykładem wsparcia realizacji celów Europejskiego Roku Przeciwko Rasizmowi (1997). O przyznanie siedziby EUMC Wiedniowi skutecznie zabiegała wówczas socjaldemokratyczna koalicja austriacka, która chciała tym samym zbliżyć Austrię jako nowe państwo członkowskie UE do struktur wspólnotowych. Według zapisów Rozporządzenia Rady nr 1035/97 (art.2.1) Centrum posiadające osobowość prawną oraz właściwe przywileje i immunitety, dysponuje przede wszystkim prerogatywami związanymi ze zbieraniem oraz udostępnianiem na rzecz Wspólnot i ich państw członkowskich obiektywnych i rzetelnych danych porównawczych odnoszących się do zjawisk rasizmu, ksenofobii i antysemityzmu na poziomie europejskim, wysypujących przede wszystkim w ramach swobody przepływu osób w obrębie Wspólnoty, mass mediach i środkach komunikacji, szkolnictwie szkoleniu zawodowym oraz wśród młodzieży, w polityce socjalnej (w tym trudnieniu), swobodzie przepływu dóbr oraz w kulturze. Zadaniem Centrum jest także gromadzenie, opracowywanie i analizowanie informacji nt, tzw. dobrych praktyk pojawiających się w krajach Piętnastki odnośnie skutecznego przeciwstawiania się dyskryminacji rasowej, etnicznej i religijnej, jak również informacji otrzymywanych za pośrednictwem państw członkowskich, instytucji wspólnotowych, organizacji międzynarodowych i organizacji pozarządowych. Wymienione podmioty udostępniające dane na rzecz EUMC, powinny mieć z kolei zapewniony dostęp do materiałów posiadanych przez Centrum, podobnie jak i szeroka opinia publiczna. Do Wiednia kierowane mogą być także, na prośbę Parlamenty Rady lub Komisji, wnioski o przygotowanie specjalistycznych opracowań lub badań naukowych. Przy wykonywaniu takich zleceń Centrum będzie opierać się w znacznym stopniu na już istniejącej dokumentacji, w celu zapobieżenia duplikowania się podejmowanych prac. W art. 2.2e Rozporządzenia znalazła się jedna z najbardziej chyba niedocenianych kompetencji Europejskiego Centrum - możliwość formułowania konkluzji i opinii dla Wspólnot i ich państw członkowskich. Nie są one co prawda wiążące prawnie, mają jednak poważne przełożenie na życie polityczne państwa skrytykowanego w takiej opinii. Bezpośrednie napiętnowane kraju UE miało miejsce np. w przypadku Austrii (październik 1999 r.) oraz Niemiec (marzec 2000 r.) , kiedy to EUMC w swoich oświadczeniach prasowych potępiało aktywne partie populistyczne szermujące szowinistycznymi sloganami (NPD w RFN oraz FPO w Austrii) Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii rozpoczęło przygotowania do uruchomienia - zgodnie z art. 2.2h Rozporządzenia Rady - Europejskiej Sieci ds. Rasizmu i Ksenofobii (RAXEN), której zadaniem jest koordynowanie zasobów krajowych baz danych, gdzie zamieszczane są informacje o przypadkach występowania rasizmu l ksenofobi. Współpraca z państwami UE ma odbywać się na zasadzie spotkań tzw. narodowych okrągłych stołów, debatujących nt. zagadnień zwianych ze ścisłe lokalnymi i regionalnymi problemami wynikającymi ze zjawisk rasizmu, ksenofobii l antysemityzmu. Konkluzje na poziomie wspólnotowym podejmowane są natomiast w ramach tzw. Europejskiego Okrągłego Stołu ds. Rasizmu i Ksenofobii przy którym zasiadają przedstawiciele instytucji narodowych koordynujących organizację okrągłych stołów w pastwach członkowskich UE. Należy podkreślić, że w samej treści Rozporządzenia Rady zawarto bezpośrednie odniesienie do potrzeby odpowiedniej ochrony wykorzystywanych przez Centrum danych osobowych w procesie ich zdobywania, opracowywania i przechowywania, zgodnie z zapisami Dyrektywy 95/46/WE. Dane, którymi zarządzać będzie w najbliższej przyszłości EUMC mają charakter wybitnie konfidencjonalny oraz polityczny, stąd też autorzy projektu Rozporządzenia położyli tak silny nacisk na to zagadnienie. 27 października 2000 r. B.Winkler podpisała przejściowe Rozporządzenie w sprawie wdrażania Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 95/46/WE z 24 października 1995 r. o ochronie osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych oraz swobodnym przepływie tych danych, wobec EUMC. Dokument ten będzie funkcjonował do czasu przyjęcia projektu Rozporządzenia PE i Rady dotyczącego przetwarzania danych osobowych na szczeblu instytucji i organów wspólnotowych. To szerokie spektrum działalności jest swoistym pogodzeniem dwóch opcji odnoszących się do funkcjonowania Centrum, które ocierały się na początku prac nad jego statutem. Pierwsza z nich, reprezentowana przez członka PE Henka Mollemena zakładała nadanie Centrum (nazywanemu jeszcze wówczas Obserwatorium) kompetencji wyłącznie badawczych i analitycznych. Z kolei druga wizja istnienia EUMC była wspierana przez eurodeputowanego Glyna Forda, który sugerował wyposażenie Centrum w prerogatywy prawne zezwalające m.in. na bezpośrednie sankcjonowanie państw członkowskich tolerujących zjawiska rasizmu i ksenofobii. Na tak daleko idące propozycje legislacyjne, jak projekt G. Forda państwa członkowskie naturalnie nie zgodziły się, postanowiono jednakże wyjść poza czysto akademicki charakter "Obserwatorium" wg H. Mollemana i Centrum otrzymało kompetencję "monitorowania" sytuacji w poszczególnych krajach członkowskich UE. Poza działaniami o charakterze badawczym, Centrum prowadzi również, na podstawie art. 7 Rozporządzenia, rozległą współpracę z pozostałymi instytucjami europejskimi zajmującymi się walką z rasizmem i ksenofobią. Podstawowym partnerem EUMC jest Europejska Komisja ds. Rasizmu i Nietolerancji Rady Europy (ECRI), niejednokrotnie mylona z EUMC. Zadaniem ECRI mającej siedzibę w Strasbourgu i będącej częścią systemu instytucjonalnego innej organizacji międzynarodowej, jest przyglądanie się sytuacji w ponad 50 państwach członkowskich Rady Europy. Dysponuje ona jednak niewystarczającym zapleczem finansowym oraz niewielkim gronem stałych pracowników do prowadzenia szerszej działalności. Tak też pomimo faktu, iż oficjalnie Rada Europy pozytywnie przyjęła decyzję o uruchomieniu Centrum wiedeńskiego, to w rzeczywistości można zaobserwować pewnego rodzaju konkurencję między tymi instytucjami, tak pod względem formalnoprawnym, jak i politycznym (RE jest de facto zdania, iż fundusze przeznaczone na istnienie EUMC mogłyby z powodzeniem być wydane na wzmocnienie operacyjności ECRI). Obydwie instytucje współdziałają ze sobą na podstawie Porozumienia, zawartego na mocy zapisu art. 7.3 Rozporządzenia Rady w sprawie bliskiej współpracy z 10 lutego 1999 r., które mówi m.in. o konieczności dwustronnej wymiany informacji, utrzymywaniu bezpośrednich kontaktów między wysokimi urzędnikami EUMC i ECRI, wzajemnym uzgadnianiu priorytetów działania mając na celu przede wszystkim niedopuszczenie do dublowania podejmowanych kroków. Ponadto na mocy mianowania przez Sekretarza Generalnego Rady Europy jeden z członków ECRI na stałe zasiada w Radzie Zarządzającej EUMC. Natomiast Przedstawiciel CENTRUM jest zawsze obecny podczas spotkań Komitetu Rady Europy. Poza Radą Europy, innymi partnerami dla ośrodka wiedeńskiego są też: Grupa Polityki Migracyjnej, Europejskie Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego oraz liczne fundacje i instytucje o charakterze pozarządowym, a także rządowe instytucje państw UE odpowiedzialne za walkę z rasizmem i ksenofobią (szczególnie aktywna jest w tym względzie W. Brytania). W Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 16 marca 2000 r. eurodeputowani zwrócili się do EUMC o przygotowanie krótkich raportów nt. stanu walki z rasizmem i ksenofobią w tych krajach. Na czele Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii stoi Dyrektor mianowany przez Radę Zarządzającą (art. 10 Rozporządzenia Rady), obecnie funkcję tę pełni Niemka, Beatę Winkler, osoba o wieloletnim doświadczeniu w zakresie zmniejszania różnic kulturowych oraz zwalczania oznak nietolerancji głównie w prasie i w mediach. Dyrektor EUMC odpowiedzialny jest za wypełnianie swoich zadań statutowych, przygotowywanie rocznych planów działania, opracowywanie raportów z prac Centrum oraz bieżące prowadzenie jego spraw administracyjnych. Kolejnym organem wewnętrznym EUMC jest tzw. Rada Zarządzająca (ang. Management Board), w skład której wchodzą niezależni eksperci ds. z rasizmem i ksenofobią, mianowani przez poszczególne państwa członkowskie UE (15 osób), przez Parlament Europejski (1 osoba). Radę Europy (1 osoba) oraz 1 przedstawicieli Komisji Europejskiej. Rada Zarządzająca podejmuje wszelkie decyzje odnośnie funkcjonowania EUMC, m.in. zapewnia zgodność rocznego programu działania z budżetem Centrum, przyjmuje raport z jego rocznej działalności, wyznacza jego Dyrektora oraz akceptuje ponoszone przez Centrum wydatki. Rada Zarządzająca przyjęła ponadto własny statut (ang. rules of procedure). Podczas pierwszego posiedzenia Rady Zarządzającej w dniach 20-21 stycznia 1998 r. przewodniczącym Rady wybrany został Francuz Jean Kahn, z kolei jego zastępcą Bob Purkiss z W. Brytanii, którzy wraz z jeszcze jedną osobę wybraną przez Radę Zarządzającą (możliwe jest wybranie maksymalnie do trzech osób ze składu Rady Zarządzającej) oraz przedstawicielami Rady Europy i Komisji Europejskiej tworzą tzw. Radę Wykonawczą (ang. Executive Board), której zadaniem jest, zgodnie z art. 9 Rozporządzenia, nadzorować prace Centrum, monitorować przygotowania i realizację projektów, przygotowywać we współpracy z Dyrektorem Centrum posiedzenia Rady Zarządzającej, a także wykonywać wszelkie inne zadania zlecone jej przez organ zaradzający EUMC. Ewentualne rozwiązywanie sporów natury prawnej odnośnie działań prowadzonych przez Centrum podlega jurysdykcji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zgodnie z art. 230 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Rok 1999 był pierwszym rokiem, kiedy Centrum rozpoczęło praktyczną działalność. Rozbudowa siedziby oraz kwestie związane z zatrudnieniem pracowników (postępowano przy tym zgodnie z regułami angażowania urzędników Komisji Europejskiej) w zasadzie trwają do tej pory, szczególnie w związku ze złożonymi procedurami naboru oraz realizowania zamówień publicznych. Obecnie w EUMC zatrudnione są 22 osoby z różnych krajów członkowskich UE, tak na stanowiskach administracyjnych, jak i merytorycznych. Oficjalne otwarcie Centrum nastąpiło w dniach 7-8 kwietnia br. w pałacu kongresowym Hofbrug w Wiedniu, jednakże najwyższe władze unijne reprezentowane były wówczas - z powodu sankcji wobec władz austriackich - Jedynie przez Przewodniczącą Parlamentu Europejskiego Nicole Fontaine oraz Przewodniczącego Komisji Europejskiej Romano Prodiego. Prezydenturę portugalską reprezentowała wówczas Maria de Belem Roseira, która podkreśliła m.in., że zasada niedyskryminacji, przede wszystkim z powodów rasowych, jest bez wątpienia jednym z najistotniejszych fundamentalnych praw politycznych i obywatelskich. Kraje kandydujące do członkostwa w Unii nie zostały zaproszone na uroczystość inauguracji działalności EUMC w związku ze "sprawą Haidera". Istotnym wydarzeniem było l posiedzenie Europejskiego Okrągłego Stołu ds. Rasizmu i Ksenofobii w dniu 30 czerwca 2000 r., w którym oprócz niezależnych ekspertów reprezentujących narodowe okrągłe stoły z państw UE uczestniczyli także (w charakterze obserwatorów) dwaj polscy eksperci. Należy wyraźnie podkreślić, iż od 31 stycznia 2000 r. kiedy to 14 państw członkowskich UE nałożyło sankcje polityczne na rząd austriacki w związku z włączeniem w jego skład Partii Wolności posługującej się nierzadko retoryką dyskryminacyjną, naciski polityczne na Centrum ze strony austriackiej skrajnej prawicy, traktującej EUMC jako instrument nacisku ze strony unijnej, poważnie nasiliły się. W ich efekcie przedstawiciel Austrii w Radzie Zarządzającej prof. Anton Pelinka pod koniec maja 2000 r. podał się do dymisji. Zagadnienie to było wyraźnie akcentowane podczas debaty na forum Europejskiego Okrągłego Stołu. Z kolei w Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 6 lipca 2000 r. deputowani zwrócili się w szczególności do rządu austriackiego o wyrażenie pełnego poparcia dla nowo powstałej instytucji. Formalne poparcie dla funkcjonowania EUMC zostało co prawda wyrażone przez rząd federalny w lutym br. w odrębnego ramach programu koalicyjnego, jednakże liczne wypowiedzi prasowe oraz debaty parlamentarne polityków austriackiej Partii Wolności zdecydowanie odbiegały od wcześniejszych zapisów programowych. Pierwsze spotkanie w sprawie bazy danych RAXEN odbyło się w czerwcu 1999 r. i wzięli w nim udział przedstawiciele 52 organizacji z krajów członkowskich Unii Europejskiej. Poparcie udzielone idei utworzenia RAXEN oraz dla uczestnictwa szerokiego grona organizacji pozarządowych (NGOs) w jej pracach jest podstawowym filarem jej prac. Obecnie prowadzone są działania natury informatycznej i technicznej związane z zapewnieniem kompatybilności między 16 bazami danych (RAXEN oraz 15 bazami narodowymi). Poza organizowaniem spotkań poświęconych koordynacji podejmowanych działań, EUMC angażuje się w bezpośredni sposób w wiele aktualnych zagadnień, np. monitoruje stan podpisywania Europejskiej Karty Partii Politycznych na rzecz Społeczeństwa Nie-Rasistowskiego, ponadto pracownicy EUMC wypowiadają się oficjalnie podczas różnego rodzaju uroczystości mając na celu przedstawienie zagadnienia walki z rasizmem i ksenofobią w sposób bezpośredni, m.in. piętnując rozprzestrzenianie się haseł dyskryminacyjnych w internecie, haseł rasistowskich na stadionach piłkarskich, ksenofobii w mediach, a także odnosząc się w pozytywny sposób do nowego pakietu antydyskryminacyjnego opracowanego we Wspólnotach na mocy art. 13 TWE oraz do projektu Karty Praw Fundamentalnych UE. Ponadto jednym z głównych zadań stojących przed Centrum było przygotowanie zaplecza merytorycznego dla Wspólnoty w związku z ukończoną niedawno konferencją Rady Europy poświęconą walce z rasizmem i ksenofobią (11-13 października 2000 r.) oraz konferencją globalną organizowaną pod auspicjami ONZ w RPA w 2001 r. dotyczącą tego samego zagadnienia. Dyrektor Centrum B. Winkler opowiada się ponadto za potrzebą przyjęcia najnowszego projektu dodatkowego Protokołu nr 12 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Rady Europy z 4 listopada 1950 r., który w znacznie rozszerza zakres interpretacji antydyskryminacyjnego art. 14 Konwencji. Agendy wspólnotowe oraz tzw. instytucje wspomagające główne organy WE/UE od początku miały charakter wybitnie techniczny, państwa członkowskie stosunkowo rzadko decydowały się na kroki instytucjonalizujące współpracę natury politycznej. W zakresie walki z rasizmem i ksenofobią pierwsze właściwe accfuis communautaire jest obecnie dopiero w fazie powstawania (tzw. pakiet antydyskryminacyjny art. 13 TWE), a więc należy wyraźnie podkreślić, iż Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii jest w rzeczywistości poważnym krokiem naprzód w upolitycznianiu instytucjonalnej współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej. W programie działania Centrum na rok 2000 znalazły miejsce następujące priorytety: sprawne uruchomienie sieci RAXEN, połączenie istniejących ośrodków krajowych z ośrodkiem centralnym w Wiedniu oraz skuteczna dystrybucja zawartości baz danych, organizowanie okrągłych stołów, wraz z zapewnieniem uczestnictwem przedstawicieli partnerów społecznych, centrów badawczych, władz publicznych i innych osób właściwych dla problematyki walki z rasizmem i ksenofobią dokumentowanie wydarzeń związanych ze zjawiskami rasizmu i ksenofobii w Unii, w celu stworzenia narzędzia pomocnego przy "rozumieniu przeszłości i planowaniu przyszłości" (zbiory dokumentacyjne mają opierać się o najnowsze zdobycze techniki informatycznej), opracowanie raportu rocznego, jako istotnego elementu oceny sytuacji w UE w zakresie walki z rasizmem i ksenofobią, kontynuowanie popularyzacji podpisywania Europejskiej Karty Partii Politycznych na rzecz Społeczeństwa Nie-Rasistowskiego, organizowanie spotkań grup roboczych zajmujących się poszczególnymi aspektami walki z rasizmem i ksenofobią, monitorowanie sytuacji mniejszości narodowych, przede wszystkim Romów, otwarcie wielu projektów dla świata mediów i edukacji, kultury, religii i sportu, dalsze rozwijanie otwartego wizerunku Centrum wobec obywateli UE przygotowania do dwóch konferencji międzynarodowych (Rady Europy oraz ONZ). Wymienione priorytety są de facto skutecznie realizowane mimo trwającego kryzysu politycznego w Austrii oraz problemów natury administracyjnej i finansowej. EUMC tym samym nie tylko okazuje się być cennym sojusznikiem dla ECRI, lecz także kolejnym forum debaty w Europie nad problemem rasizmu, ksenofobii i antysemityzmu. Niedawne zwycięstwo skrajnej prawicy w części belgijskiej Flandrii oraz umocnienie się Partii Wolności Jorga Haidera w Austrii, przy zatrważających statystykach obrazujących wzrost niepokojów antysemickich w Niemczech i we Francji -sprawiają, że Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii powinno otrzymać praktyczne wsparcie ze strony wszystkich, nie tylko wybranych, państw członkowskich UE. Według opublikowanego 23 listopada 2000 r. raportu rocznego EUMC za 1999 r. wiele ofiar ataków rasistowskich w krajach UE nie informuje o tym swych władz ze strachu. Raport wskazuje przy tym na wzrost przestępstw o motywach rasistowskich rejestrowanych rn.in. w Niemczech i w Szwecji, grupy neonazistowskie wzmocniły ponadto swoją aktywność w Hiszpanii i Portugalii, gdzie odpowiedzialne są za większość ataków rasistowskich. Centrum wiedeńskie uwypukliło ponadto fakt, iż policja i wymiar sprawiedliwości także dopuszczają się aktów rasizmu i nietolerancji. Do aktów takich dochodzi przede wszystkim przy kontroli personaliów i przymusowych wydaleniach. Dyskryminacja rasowa etniczna obecna jest także na rynku pracy, imigranci znacznie częściej dotknięci są bezrobociem niż pozostali obywatele, jednocześnie w raporcie przywitano z zadowoleniem postępy w walce z rasizmem i dyskryminacją, bowiem we wszystkich państwach członkowskich UE rządy podjęły w tym kierunku odpowiednie kroki prawne.